Палеская хроніка. Людзі на балоце. Частка трэцяя — Беларуская Літаратура - кароткі змест/ Краткое содержание

Палеская хроніка. Людзі на балоце. Частка трэцяя

  Вясельныя клопаты прывялі Чарнушкаў на кірмаш у Юравічы, і чытач меў магчымаць убачыць панараму Палесся, разам з Ганнай здзівіцца цуду: Прыпяць! — рака-казка, легенда. На Юравіцкім кірмашы Ганна пераканалася ў праўдзівасці Міканоравых слоў пра багатыя ўраджаі, вырашчаныя на асушаных балотах. Камунаўцы з "Росквіту жыцця" прадавалі капусту, якая вырасла на ...балоце. "На звычайным. На дрыгве, у якой коні тапіліся... Асушылі — і от, калі ласка, качаны!" — патлумачыў камунавец. 
   На кірмашы сустрэліся з Яўхімам. Ён пачаставаў Ганну, купіў ёй шыкоўны падарунак — хустку гарусавую, квяцістую. Такой яшчэ ні ў каго ў Куранях не было. Жанчыны глядзелі з зайздрасцю. Штосьці раптам занепакоіла. Калі прымярала хустку, у люстэрку ўбачыла Васіля... Іх позіркі ў люстры скрыжаваліся. Толькі момант было гэта — Васіль знік з люстра гэтак раптоўна, як і паявіўся. 
   Едучы назад, успамінала словы Параскі, якой яны прадалі бульбу: "Вы любіце яго? Як жа можна жыць не любячы!.." Калі ж успомніла Васілёва з'яўленне ў люстэрку — на душу легла трывога. 
   Разам з Чарнушкамі і іх клопатам прыдбаць кофту Ганне на вяселле, бо тая, чырвоная, "працерлася на локці! Латаная!", мы пабывалі ў Глінішчах у крамара Нохіма і швачкі Годлі і пераканаліся, што і яўрэйскі народ жыў у беднасці, але ў добрай згодзе з нашым. Выдатна выпісаны нацыянальныя тыпы Нохіма з яго спрытам, далікатнасцю, добразычлівасцю, памяркоўнасцю і Годлі з яе жыццястойкасцю, аптымізмам. І мы разам з Чарнушкамі "з увагай і пашанай" назіраем, як увіхаецца каля Ганны Годля, здымаючы мерку, быццам чуем яе незласлівае абурэнне "абдзіралам Нохімам", "такім паганым нэпманам, круцялём", якому савецкая ўлада волю дала. 
   І перадзел зямлі, які адразу пачаўся з крывавай бойкі паміж Васілём і Яўхімам, і размова двурушнага Зубрыча з кожным з іх па чарзе пасля гэтай бойкі (ён і перадаў Яўхіму пароль для сувязі з маслакоўцамі), і само вяселле Ганны і Яўхіма — усё быццам вяшчуе і героям, і нам, чытачам. што надзеі кожнага на шчасце не спраўдзяцца. Да ўсяго яшчэ перад самым вяселлем спаткала Хадоська Яўхіма і "павіншавала" праклёнам: "Няхай табе на тым свеце будзе так, як мне — на етым..." 
   Не было радасці і ў Чарнушкі: журба ўсё тачыла і тачыла, вярэдзіла яго душу... І сон прысніўся Ганне такі, што яна закрычала, прачнулася, поўная гідоты і страху... 
   Толькі адзін Яўхім, у новым касцюме, у скураных блішчастых галіфэ, у блішчастых ботах, сам увесь блішчасты: твар ільсніўся чырвона, як памазаны салам, вочы быццам памазаныя, блішчалі масляніста, радасна, шапачка з блішчастым казырком зухавата з'ехала на вуха, — толькі Яўхім касаваў усіх сваёй незвычайнай зухаватасцю. 
   А як ехалі вянчацца, Ганнін воз, хістаючыся на нявідным ламаччы, уехаў у балотную гушчу, а потым асеў так, што гразь была пад самымі драбінкамі. Коні сталі, і ніякая сіла не магла ўжо зрушыць іх з месца. 
   І тады Яўхім, як быў, у паддзёўцы, у наваксаваных хромавых ботах, скочыў у гразь: "Маладую трэба выручаць з бяды!" 
   Гэты ўчынак, смеласць яго, адданасць узварухнулі, усцешылі. Перахапіўшы яго закаханы, гарачы позірк, і Ганна зірнула мякка, удзячна... Аднак перад самай царквой зноў джала трывогі і шкадавання пра незваротнае пеканула ў самае сэрца. Крыху супакоілася, як абмяняліся пярсцёнкамі. 
   Этнаграфічныя і фальклорныя рэмінісцэнцыі пры апісанні вяселля Ганны таксама надаюць нацыянальны каларыт твору, як і старонкі, прысвечаныя Калядам. Аднак воляй аўтара, адпаведна з няўмольнымі законамі жьшця, гармонія і паэзія парушаюцца грубай прозай. Як некалі грубы вокліч мачахі: "Ганно-о!    Дзе ты, нячыстая сіла?!." уварваўся ў мроі дзяўчыны, не даўшы ёй пачакаць, пакуль супакоіцца вада, каб палюбавацца на сябе ў люстраную гладзь, так і цяпер "алешніцкі Калінін", Крывароты Дубадзел прымушае маладую піць з ім. Прымус і гвалт скончыўся тым, што ў маладой загарэліся агнём непакоры вочы, а малады, як той рысь, дамагаўся, каб Ганна дагаджала Крываротаму. Узнялася мітусня. Ганнарвалася з хаты. Адны суцяшалі яе, другія ўгаворвалі Яўхіма. Калі госці разышліся, Ганна на згаворлівы папрок Яўхіма зноў нагадала: "Помніш, што я табе адзін раз казала? Што са мной трэба — кеб па-добраму!" Яўхім жа, хоць і не стаў спрачацца, прымусіў сябе засмяяцца з тых слоў. 
   ...Куранёўцы і алешнікаўцы, якія рабілі грэблю, нарэшце, сышліся. Грэбля была пабудавана. На свята з Юравіч прыехаў сам Апейка і сказаў прачулую прамову, што "грэбля гэтая звязвае Курані... са ўсім светам, звязвае людзей з людзьмі!" 
   Міканор у сваім слове выказаў надзею, што "І цемра, і раска назаўсёды прападуць. Будзе адна чыстая, светлая вада, светлае жыццё!" 
   І толькі ў Васілёвых грудзях заныла, ажыла незагойная рана. Глянуў самотна на запаветны кавалачак каля цагельні — усё скончылася на карысць Карчу.
   Калі загаварылі пра Ганну, то Міканор упершыню ў словах Васіля: "Ну, упусціў! Што вам!" — чуў такі сум, такі боль, што сумеўся. 
   Пастараўся суцешыць, супакоіць. Але Васіль нічога не адказаў.  


Похожие статьи:

Іван МележПалеская хроніка. Подых навальніцы. Частка трэцяя

Іван МележПалеская хроніка. Подых навальніцы. Частка другая

Іван МележПалеская хроніка. Подых навальніцы. Частка першая

Іван МележТворчасць Івана Мележа

Іван МележПалеская хроніка. Людзі на балоце. Частка першая

БИОГРАФИИ
Паэт Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі