Гражына (Кароткі змест)

26 декабря 2017 -

«Гражына». Тэма любові да радзімы з'яўляецца асноўнай і ў паэме Міцкевіча пачатку 20-х гадоў «Гражына».
Эпічная паэма «Гражына», працаваць над якой Міцкевіч пачаў ў 1821 годзе, сведчыць аб глыбокім цікавасці паэта да гістарычнага мінулага яго радзімы. У аснову сюжэту пакладзены адзін з эпізодаў барацьбы літоўскага народа з нямецкімі крыжакамі. У цэнтры паэмы - вобраз Гражыны, адважнай гераіні-Літвінкі. Усімі ўчынкамі Гражыны кіруе яе каханне да радзімы; абавязак перад айчынай яна ставіць вышэй за сваё асабістае шчасце, сваёй любові.
Вобраз Гражыны супрацьпастаўлены ў паэме вобразу князя Літавора, які, імкнучыся да асабістаму дабрабыту, ўстае на шлях здрады інтарэсаў сваёй радзімы і народа.
Паэма адкрываецца апісаннем старадаўняга княскага замку. Тут жыве князь Літавора, які вядзе міжусобную барацьбу з князем Вітольдам. У гэтай барацьбе Літавора вырашыў абаперціся на тэўтонскіх рыцараў - ворагаў свайго народа і радзімы. Нямецкія феадальныя захопнікі спрыялі распальвання міжусобнай варожасці паміж літоўскімі князямі, так як яна была выгадная ім. Дагавор Літавора з крыжакамі выклікае рашучы пратэст з боку дарадцы князя Рымвида і яго жонкі Гражыны. Але ніякія просьбы не дзейнічаюць на Літавора; больш за ўсё яго хвалюе зыход ягоны асабістай звады з Вітольдам. Тады Гражына, надзеўшыся ў даспехі свайго мужа, разам з дружынай выступае супраць крыжакоў. Яна памірае на поле бою, на руках Літавора, які прыбыў занадта позна да месца бітвы. Узрушаны трагічнымі наступствамі сваіх памылак, хібнасцю абранага ім шляху, князь Літавора канчае жыццё самаспаленьнем на вогнішчы.
Міцкевіч сам падкрэсліў фальклорную аснову паэмы «Гражына», скончыўшы яе наступнымі словамі:

Нікога ў Наваградку не адшукаецца цяпер,
Хто б песні табе не праспяваў пра Гражына,
Паўтараюць яе дудары па-старому,
А даліна клічацца Далінай Літвінкі.

 
Як адзначае аўтар, апісаныя ў паэме падзеі былі крыніцай народных паэтычных легенд і паданняў, паўтараных з пакалення ў пакаленне. «Гражына» шмат у чым пераклікаецца з рамантычнымі баладамі Міцкевіча ( «Свитезь» і іншыя). Паклаўшы ў аснову сваёй паэмы падзеі нацыянальна-гістарычнага характару, Міцкевіч надаў ім ярка выяўленую рамантычную афарбоўку. Сярэднявечны замак, акружаны таямнічай імглой і толькі ледзь які асвятляецца святлом месяца, цёмныя пераходы, высокія валы - вось абстаноўка дзеяння, апісаннем якой адкрываецца паэма.
У высока-рамантычным тоне дадзены і апісанні герояў. Перш за ўсё гэта ставіцца да самой гераіні, якая адрозніваецца ад усіх навакольных прыгажосцю, адвагай, мужнасцю і незвычайнай для жанчыны рашучасцю і сілай:
 
Не толькі табар прыгажуні-княгіні,
Але і душа яе была пад стаць мужчыну.
Забыўшыся пра пяльцах і верацяне,
Яна не раз, летучы хутчэй буры
Верхам на жмудскай баявым кані.
Палявала - у мядзведжых жорсткай шкуры
І рысінай шапцы - з мужам нароўні.

Тыпова рамантычнай з'яўляецца і кампазіцыя паэмы. Паэт апісвае толькі самыя значныя, вузлавыя моманты дзеянні, не імкнучыся да дэталёва поўнага раскрыцці сувязі паміж імі. Элемент таямніцы, недаказанасці прысутнічае на ўсім працягу развіцця дзеянні. І толькі ў канцы, ў эпілогу, усе падзеі атрымліваюць поўнае тлумачэнне. Такая пабудова паэмы надае ёй і займальнасць, і драматызм.
У польскай літаратуры паэма Міцкевіча «Гражына» паклала пачатак жанру рамантычнай паэмы, якая распрацоўвае нацыянальна-гістарычную тэматыку.

 

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!

БИОГРАФИИ
Паэт Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі