Максім Танк

  

Яўген Іванавіч Скурко (а ў будучыні народны пісьменнік БССР - Максім Танк), нарадзіўся 17 верасня 1912 года ў вёсцы Пильковщина (Мінская вобласць) у звычайнай сялянскай сям'і. Аднак ужо ў 1914 ўся яго сям'я з-за першай сусветнай вайны вымушана была эміграваць і пасяліцца ў статусе бежанцаў у Маскве. Па шчаслівым супадзенні яны цудам сустрэліся з бацькам Танка - Іванам Фёдаравічам. Ён быў дэмабілізаваны і працаваў на адным з маскоўскіх заводаў. Так сям'я воссоединилась.Именно ў Маскве будучы паэт пайшоў у школу і палюбіў паэзію.

У 1922 годзе ў Маскве быў моцны голад і сям'я Скурко вырашыла вярнуцца ў родную вёску, каб самім вырошчваць свой хлеб. Іх дом захаваўся - увесь гэты час там жыў дзед будучага паэта Фёдар Скурко.

У 1923 годзе Яўген Скурко паступіў у пачатковую польскую школу, а затым, у 1926 - у рускую прыватную гімназію. Аднак польскія ўлады зачынілі яе праз 2 гады. І далейшае адукацыю Максім Танк павінен быў атрымліваць у іншым навучальнай установе - беларускай гімназіі ў Радашковічы. Яна знаходзілася далёка ад дома, затое там усё яшчэ вялося выкладанне некаторых прадметаў на беларускай мове. Менавіта ў Радашковічы паэт ўступіў у камсамольскую арганізацыю. І за ўдзел ў 1929 годзе ў страйку, арганізаванай гімназістамі, ён быў адтуль адлічаны. Пасля гэтага нядоўга вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі, але таксама быў адлічаны за вальнадумства і непаслухмянасьць.

З прычыны ўсіх гэтых ліхтуг, малады Скурко апынуўся ў Віленскай рускай гімназіі імя А.С.Пушкіна. Там, разам са сваім аднакласнікам выдаў рукапісны часопіс «Пралом». Тут будучы паэт апублікаваў свае першыя вершы пад псеўданімам «А.Гранит». На жаль, першы нумар гэтага часопіса быў выпушчаны ўсяго ў 2 экзэмплярах і ні адзін з іх да нашых дзён не захаваўся. Другі нумар часопіса «Пралом» быў выпушчаны куды вялікім накладам - ​​500 асобнікаў. І там «А.Гранит» зноў з'явіўся са сваімі вершамі.

7 красавіка 1932 года Яўген Скурко публікуе ў газеце «Беларускае жыццё" свой верш «Заштрайкавалі гіганты-коміны» пад псеўданімам, які ў хуткім часе стане вядомы ва ўсёй беларускай ССР - Максім Танк. Як бачым, паэт ніколі не саромеўся гучных мянушак - спачатку Граніт, потым Танк. Дарэчы, існуе меркаванне, што нават імя «Максім» - сімвалічна. Ад лацінскага слова «максімум». Гэта значыць, самы вялікі танк.

Фотаздымкі Максіма Танка ў турме Лукішкі
Фотаздымкі Максіма Танка ў турме Лукішкі
27 красавіка 1932 году за ўдзел у выданні першага (і адзінага) нумара беларускага літаратурна-палітычнага «Часопіса для ўсіх», а таксама за падпольную камуністычную дзейнасць Танка арыштоўваюць і садзяць у віленскую турму Лукішкі. Праз месяц выйшаў на волю.

Восенню 1932 пераходзіць савецка-польскую мяжу і накіроўваецца ў Мінск. Тут яго арыштоўваюць і два тыдні трымаюць пад вартай. Вядуць допыты, праводзяць «сяброўскія гутаркі». Пасля гэтага маладога паэта дэпартуюць назад. Па некаторых меркаванняў - для працягу падрыўной дзейнасці, па іншых з-за недаверу.

Пасля вяртання ў Польшчу, працуе ў ЦК камсамола інструктарам. Неаднаразова затрымліваецца польскімі ўнутранымі органамі. Сукупна адседзеў у турме каля 2 гадоў.

У канцы 1933, знаходзячыся ў чарговым зняволенні ў турме «Лукішкі» сумесна з іншымі вязьнямі выдаў часопіс «кратаў». У ім былі апублікаваныя вершы Танка і іншых паэтаў, якія знаходзіліся ў турме. Пасля 1935 году вядзе пастаянную беларускамоўную калонку ў польскім часопісе «Poprostu», а таксама літаратурную аддзел у газеце «Наша воля». Супрацоўнічае і з іншымі беларускімі выданнямі.

Што характэрна, у сям'і ў Танка тэму палітыкі ніколі не падымалі. І да канца незразумела ці верыў ён на самай справе ў светлыя ідэі камунізму, бо яго бацька быў багатым селянінам або, прасцей кажучы, «кулаком». Зрэшты, па ўспамінах сына Максіма Танка, яго бацька практычна заўсёды насіў з сабой зборнік вершаў Маякоўскага. Ён лічыў яго адным з сваіх самых любімых паэтаў і ведаў на памяць практычна ўсе творчасць.

Пасля ўз'яднання Заходняй Беларусі з БССР працуе ў сектары нацыянальных школ Вілейскага раёна, а таксама ў газеце «Вілейская праўда» ў аддзеле культуры.

Нягледзячы на ​​тое, што сам Танк быў вядомы як заўзяты камуніст, пасля далучэння да СССР над ім навісла пагроза рэпрэсій. У першую чаргу ён успрымаўся як паэт, выхаваны ў краіне капіталізму. У доме паэта заўсёды меўся мяшок «з сухарамі», на той выпадак, калі «забяруць». Нягледзячы на ​​практычна бездакорную рэпутацыю камуністычнага пісьменніка за Танкам нярэдка прыязджала машына асабіста ад Лаўрэнція Цанавы (кіраўніка дзяржбяспекі БССР, якога звалі беларускім Берыя). Яны ехалі да яго і гулялі ў биллиард. Менавіта падчас гэтай гульні праводзіўся «размова». Сям'і народны паэт прызнаваўся, што ніколі выйграць Цанава не мог, таму што ў яго трэсліся рукі, калі ён трымаў кій.

Вядома таксама, што савецкая ўлада, яшчэ падчас жыцця Танка ў Заходняй Беларусі, арганізавала на яго замах. На явачны кватэры знаходзіўся кілер, але па збегу абставін паэт не змог у той дзень туды прыйсці. Гэта выратавала яму жыццё. Даведаўся ён пра гэта нашмат пазней, калі падчас аднаго са сваіх выездаў у Канаду сустрэў таго самага чалавека, які павінен быў яго забіць.

Падчас вайны Яўген Скурко працуе ў франтавой друку - у газеце «За Савецкую Беларусь», агітплакат «Раздавім фашысцкую гадзіну».

У 1945-1948 гадах рэдактар ​​сатырычнага часопіса «Вожык». У 1948-1966 гадах - галоўны рэдактар ​​літаратурнага часопіса «Полымя». У 1966 пераходзіць на працу ў Саюз пісьменнікаў БССР. З 1966 да 1971 - працуе там першым сакратаром праўлення, а з 1971 да 1990 - старшынём праўлення.

Актыўна праяўляе сябе і ў грамадска-палітычным жыцці. З 1965 да 1971 года - старшыня Вярхоўнага савета БССР. З 1969 года - дэпутат Вярхоўнага савета СССР.

У канцы жыцця быў усімі забыты. Наведвалі яго толькі сябры-пісьменнікі, чыноўнікам народны паэт быў нецікавы. Цяжка хварэў, але стараўся лішні раз не звяртацца па дапамогу. Па ўспамінах сына, не раз казаў, што калі чалавек выходзіць на пенсію, то становіцца нікому не патрэбны.

Магіла Максіма Танка
Магіла Максіма Танка
Максім Танк памёр у Мінску ў 1995 годзе, у адзін год са сваёй жонкай. Пахаваны ў роднай вёсцы. Быў ўсяляк супраць узвядзення над яго магілай помніка. Пахавалі яго побач з жонкай, а над іх магілай стаяць два звычайных металічных крыжа, адзін трохі вышэй за другое.

Асобна хочацца адзначыць асабістыя якасці Максіма Танка. Самае галоўнае - гэта сціпласць. Пісьменнік не любіў помпу і выкарыстоўваць сваё службовае становішча. Калі ён быў старшынёй вярхоўнага савета БССР за ім была прымацаваная персанальная машына, але ён ёй рэдка карыстаўся нават у службовых мэтах, аддаючы перавагу выкарыстоўваць грамадскі транспарт. У жыцці сябе паводзіў вельмі сціпла, ня піў і не паліў, з ежы больш за ўсё любіў сала, цыбулю і малако.

Быў майстрам на ўсе рукі, усё па гаспадарцы і ў кватэры рабіў сваімі рукамі. А ў вёсцы нават плёў кошыкі з кораня сасны. Яны былі настолькі шчыльнымі, што не прапускалі нават ваду.

Яшчэ адна важная якасць Максіма Танка - ён не дзяліў свет на дрэнных і добрых людзей. Да ўсіх ставіўся аднолькава добра. Нават тых, хто пісаў на яго даносы, ён называў добрымі людзьмі. У той жа час ён не верыў у бога.

Дрэнна ставіўся ў заняпаду беларускай мовы, але ў жыцці размаўляў на той мове, на якім з ім казаў суразмоўца. Акрамя беларускай мовы таксама добра ведаў польскую.

Вядомы як заўзяты гулец у прэферанс. Часта мог гуляць па некалькі сутак са сваімі сябрамі-пісьменнікамі. Вядомы выпадак, калі Танк ехаў у Маскву і апынуўся ў адным купэ з трыма генераламі. Тыя доўга ўгаворвалі згуляць яго ў карты, а ў канцы паездкі самім давялося пазычаць у яго грошы - народны паэт БССР падзел іх да ніткі.

Развал Савецкага Саюза Максіма Танк ўспрыняў негатыўна. Казаў, што ўся Еўропа аб'ядноўваецца а мы, наадварот, распадаецца.

БИОГРАФИИ
Паэт Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі