Уладзімір Караткевіч — Беларуская Літаратура - кароткі змест/ Краткое содержание

Уладзімір Караткевіч


 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                                                                                                                  

 

Нарадзіўся 26 лістапада 1930 года ў г. Оршы Віцебскай вобласці. Памёр 25 ліпеня 1984 г. Мінску.

Вялікая Айчынная вайна заспела У.Караткевіча ў Маскве; адтуль трапіў на Рязанщину, затым - на Урал, пазней - у Оренбург, дзе і скончыў шосты клас.

Вярнуўшыся ў 1944 годзе з Кіева ў Оршу, атрымаў сярэднюю адукацыю. Скончыў філалагічны факультэт Кіеўскага універсітэта ім. Т.Р.Шаўчэнкі (1949-1954). Здаўшы кандыдацкі мінімум, пачаў пісаць дысертацыю пра паўстанне 1863 года. Выкладаў у школе в. Лясовічамі на Кіеўшчыне (1954-1956), у Оршы (1956-1958). Скончыў Вышэйшыя літаратурныя (1960) і Вышэйшыя сцэнарныя курсы (1962) у Маскве.
З 1963 года жыў у Мінску.

Першыя вершы апублікаваў у 1951 годзе. У 1969 годзе выдаў зборнік паэзіі «Мая Іліяда». Шырокае прызнанне як у Беларусі, так і за межамі У.Караткевіча прынесла яго проза. У 1957 годзе ён напісаў аповесць «У снягах драмае вясна», у 1958-м - "Дзікае паляванне караля Стаха», адно з самых вядомых твораў У.Караткевіча. У Маскве быў задуманы і першы раман - «Леаніды ня вернуцца ды Зямлі», які пад назвай «Нельга забыць» быў апублікаваны ў 1962 годзе ў часопісе «Полымя». Планавалася выданне аднайменнай кнігі, куды павінна была быць уключана і аповесць "Дзікае паляванне караля Стаха», аднак набор кнігі быў рассыпаны восенню 1963 года (асобным выданнем раман выйшаў толькі праз 20 гадоў). У 1962-1964 гадах створаны раман «Каласы пад сярпом тваім» - пра паўстанне 1863-1864 гадоў у Беларусі і Літве пад правадырствам К. Каліноўскага. Раман «Каласы пад сярпом тваім» займае цэнтральнае месца ў творчасці У.Караткевіча. Да таго ж гэта, па сутнасці, першы беларускі гістарычны раман.
У.Караткевіч выступаў таксама ў якасці драматурга - ім напісаны п'есы: «Млын на Сініх Вірах» (пастаўлена на тэлебачанні ў 1959 году); «Званы Віцебска» (1977, пастаўлена ў 1974 годзе); «Кастусь Каліноўскі» (1980, пастаўлена ў 1978 годзе); «Калыска чатырох чараўніц» (1981, пастаўлена ў 1982 годзе); «Маці ўрагану» (1985, пастаўлена ў 1988 годзе; аднайменны мастацкі фільм - рэжысёр Ю.Марухін, 1990).

У.Караткевіч напісаў сцэнары кароткаметражных фільмаў «Сведкі вечнасці» (1964); "Памяць" (1966); «Будзь шчаслівай, рака» (1967); сцэнарыі мастацкіх фільмаў: «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (першапачатковая назва - «Жыціе І ўзнясенне Юрася Братчыка», з В.Бычковым, 1967); «Чырвоны агат» (1973), «Дзікае паляванне караля Стаха» (з В.Рубинчиком, 1979); «Чорны замак Альшанскі» (з М.Пташуком, 1984). На тэлебачанні і радыё па творах У.Караткевіча пастаўлены шэраг спектакляў. Паводле яго лібрэта ў Беларускім тэатры оперы і балета пастаўлена опера «Сівая легенда» (кампазітар Д.Смольский, 1978), а паводле аповесці "Дзікае паляванне караля Стаха» - аднайменная опера (кампазітар - У.Солтана, 1989; Дзяржаўная прэмія БССР, 1990 ).

Выступаў у якасці публіцыста і крытыка: напісаў нарыс «Зямля пад белымі крыламі" (1977), эсэ «Мсціслаў - Мсціслаў» (1985), эсэ і артыкулы пра Ф.Скарыны, Т.Шаўчэнкі, Лесе Украінка, Н.Огинском, Я. Купалу, М. Багдановіча, М.Шолохове, Я.Брыля, В.Колеснике, М.Лужанине, Р.Барадуліна, В.Зуёнке, А.Навроцком, Я.Сипакове.

Перакладаў на беларускую мову М.Карима, Дж.Байрана, А.Міцкевіча, І.Франка, Я.Судрабкална, А.К.Толстого і інш.

Творы У.Караткевіча перакладзены на англійскую, балгарскую, венгерскі, в'етнамскі, грузінскі, іспанскі, латышскі, літоўскі, малдаўскі, мангольская, нямецкую, польскую, рускую, славацкая, таджыкскі, узбекскі, украінскую, французскую, Чувашская, эстонскі мовы.

Аб У.Караткевіча створаны дакументальны фільм «Быў. Ёсць. Буду »(1989), відэафільмы« Успамін »і« Рыцар І слуга Беларусі "(абодва - 1991).

Імем У.Караткевіча названы вуліцы ў Віцебску і Оршы, яго імя носіць школа № 3 у Оршы, дзе адкрыты літаратурны музей У.Караткевіча.

БИОГРАФИИ
Паэт Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі