Янка Купала

   

Нарадзіўся Янка Купала (Іван Луцэвіч) 25 чэрвеня (7 ліпеня) 1882 года ў фальварку Вязанка Вілейскага павета (цяпер - Маладзечанскі раён) у сям'і арандатара. Скончыў Беларускае народнае вучылішча. Пасля смерці бацькі ў 1902 годзе займаўся гаспадаркай, быў настаўнікам і пісарам, прыказчыкам, практыкантам і нават памочнікам вінакура на прыватнай піваварні ... Усё гэта дазволіла яму вывучыць жыццё і звычаі землякоў, народная творчасць і фальклор.

                                                                                                      

Да 26 гадоў сярод яго творчых напрацовак ўжо былі першыя вершы. На працягу 1908-1913 гадоў адзін за іншым у Пецярбургскім выдавецтве «Загляне сонца І Ў наша ваконца» выходзяць яго паэтычныя зборнікі: "Жалейка", "Гусляр", "Шляхам жыцця». Паралельна Янка Купала працуе ў «Нашай ніве» - першай беларускай нацыянальнай штотыднёвай газеце, дзе друкуе вершы і нататкі, крытычныя артыкулы і перадавіцы. У 1914 году заснавальнікі газеты Аляксандр Уласаў і браты Іван і Антон Луцкевічы прапанавалі Янку Купалу пасаду галоўнага рэдактара, і ён з ахвотай згадзіўся, аддаўшы гэтай працы два гады.

Да гэтага часу ім ужо былі створаны творы, якія стануць несмяротнымі: паэмы «Адвечная песня» і «Сон на кургане», п'еса «Паўлінка».

У 1919 годзе ён пераязджае ў Менск, і тут з-пад яго пяра выходзяць такія творы, як «Раскіданае гняздо» і «Прымакі», «Магіла льва» і «Курган». Была сярод гэтых твораў і «Тутэйшыя» - п'еса, якая прынясе Янку Купалу гонар і славу, праўда, праз дзесяцігоддзі. Ён тонка і дакладна адчуваў глыбінную сутнасць перамен у грамадстве і нацыянальнай свядомасці. Менавіта адлюстраванне гэтых зьменаў, паказ працэсу абуджэння беларускага народа і прывялі да таго, што трагікамедыя «Тутэйшыя» амаль 60 гадоў была пад забаронай для пастаноўкі і апублікавання.

Жыццё паэта была напоўнена не толькі творчасцю, але і актыўнай грамадска-палітычнай дзейнасцю, сутычкамі з «моцнымі гэтага свету». З'яўляючыся кандыдатам у члены і членам Цэнтральнага выканаўчага камітэта БССР, дэпутатам Вярхоўнага Савета рэспублікі, акадэмікам Акадэміі навук Беларусі і Украіны, быўшы узнагароджаны званнем народнага паэта БССР, тым не менш ён заўсёды быў «пад прыцэлам» ОГПУ (потым - НКВД). Яго спрабавалі схіліць да супрацоўніцтва, прымусіць пагадзіцца з роляй кіраўніка міфічнага Саюза вызвалення Беларусі, які нібыта існаваў у рэспубліцы. У 1930 годзе Янка Купала зрабіў спробу самагубства, аднак жонка выратавала яго ад пагібелі.

28 чэрвеня 1942 г., за некалькі дзён да свайго 60-годдзя, паэт трагічна загінуў у Маскве. Абставіны гэтай трагедыі не высветлены да гэтага часу. У 1962 году урна з прахам беларускага класіка перавезена ў Мінск і ўрачыста перапахаваная на Вайсковых могілках.

БИОГРАФИИ
Паэт Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі
Пісьменнік Беларусі